گفتگو با ستاره اسكندری:تلویزیون ازسینما شریف تر
چند روز تمام از خودم میپرسیدم در مقدمه مصاحبه ستاره اسكندری چه چیزی باید بنویسم تا اینكه سیروس مقدم (كارگردان مجموعه تلویزیونی نرگس) در برنامهای كه به (وداع) پوپك گلدره اختصاص داشت آن جمله را گفت؛ (نقش نرگس زنانه بود اما قبول بازیگری به جای پوپك خیلی مردانگی میخواست)به نظرم بهترین تعبیر برای كار بزرگی كه ستاره اسكندری انجام داد همین است.
واژه و عبارت بهتری پیدا نكردم. خانم اسكندری با وجود اینكه میدانست احتمال دارد مردم احساس ناخوشایندی نسبت به جانشین پوپك داشته باشند، نقش نیمه تمام او را پذیرفت تا دوست و همكار از دست رفتهاش 36 شب (جان) داشته باشد.
ستاره اسكندری متولد 1353 است. او دانشجوی رشته مترجمی زبان بود اما به خاطر مشغله كاری در تئاتر از ادامه تحصیل انصراف داد. كارش را از تئاتر آغاز كرد و با مجموعه تلویزیونی خانه شماره 13 به تلویزیون راه یافت. او در مجموعههای ماه مهربان، ایستگاه، حامی و مسافر ری نیز برای تلویزیون به ایفای نقش پرداخت و دو فیلم هم بازی كرد كه هنوز به نمایش در نیامده است. دومین بازیگر نقش نرگس، هماكنون متاهل و ساكن منطقه سعادت آباد است. او در سال 79 جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره تئاتر فجر را نیز به خود اختصاص داد. _ چه اتفاقی افتاد كه بازی در نقش نرگس را پذیرفتید. حتما میدانستید این كار ریسك زیادی دارد و ممكن است مورد قبول مردم واقع نشود؟ اسكندری: اول كه تلفنی گفتند قبول نكردم به خیلیهای دیگر هم گفته بودند. یكی دو نفری كه پذیرفتند شرط گذاشتند كه كار باید از اول فیلمبرداری شود اما گروه اصرار داشتند 36 قسمت كار پوپك حفظ شود. وقتی با من حضوری صحبت كردند و شرایط را توضیح دادند به خاطر پوپك قبول كردم. نمیخواهم بگویم نمیترسیدم اما بعضی تصمیمات را یك دفعه میگیرید و باید پایش بایستید. _ موقع فیلمبرداری با مشكل خاصی مواجه نشدید؟ اسكندری: همه سعی میكردند شرایط ایدهآل را برایم به وجود آورند به هر حال یك كار خاص بود. بقیه
گفتگو با ستاره اسكندری:تلویزیون از سینما شریف تر است
چند روز تمام از خودم میپرسیدم در مقدمه مصاحبه ستاره اسكندری چه چیزی باید بنویسم تا اینكه سیروس مقدم (كارگردان مجموعه تلویزیونی نرگس) در برنامهای كه به (وداع) پوپك گلدره اختصاص داشت آن جمله را گفت؛ (نقش نرگس زنانه بود اما قبول بازیگری به جای پوپك خیلی مردانگی میخواست)به نظرم بهترین تعبیر برای كار بزرگی كه ستاره اسكندری انجام داد همین است.
واژه و عبارت بهتری پیدا نكردم. خانم اسكندری با وجود اینكه میدانست احتمال دارد مردم احساس ناخوشایندی نسبت به جانشین پوپك داشته باشند، نقش نیمه تمام او را پذیرفت تا دوست و همكار از دست رفتهاش 36 شب (جان) داشته باشد.
ستاره اسكندری متولد 1353 است. او دانشجوی رشته مترجمی زبان بود اما به خاطر مشغله كاری در تئاتر از ادامه تحصیل انصراف داد. كارش را از تئاتر آغاز كرد و با مجموعه تلویزیونی خانه شماره 13 به تلویزیون راه یافت. او در مجموعههای ماه مهربان، ایستگاه، حامی و مسافر ری نیز برای تلویزیون به ایفای نقش پرداخت و دو فیلم هم بازی كرد كه هنوز به نمایش در نیامده است. دومین بازیگر نقش نرگس، هماكنون متاهل و ساكن منطقه سعادت آباد است. او در سال 79 جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره تئاتر فجر را نیز به خود اختصاص داد. _ چه اتفاقی افتاد كه بازی در نقش نرگس را پذیرفتید. حتما میدانستید این كار ریسك زیادی دارد و ممكن است مورد قبول مردم واقع نشود؟ اسكندری: اول كه تلفنی گفتند قبول نكردم به خیلیهای دیگر هم گفته بودند. یكی دو نفری كه پذیرفتند شرط گذاشتند كه كار باید از اول فیلمبرداری شود اما گروه اصرار داشتند 36 قسمت كار پوپك حفظ شود. وقتی با من حضوری صحبت كردند و شرایط را توضیح دادند به خاطر پوپك قبول كردم. نمیخواهم بگویم نمیترسیدم اما بعضی تصمیمات را یك دفعه میگیرید و باید پایش بایستید. _ موقع فیلمبرداری با مشكل خاصی مواجه نشدید؟ اسكندری: همه سعی میكردند شرایط ایدهآل را برایم به وجود آورند به هر حال یك كار خاص بود. بقیه بازیگران و عوامل میدانستند در چه وضعیت سختی قرار دارم به همین دلیل بیشتر فضای همكاری و همدلی پیش آمده بود و من به دردسر نیفتادم. _ پشیمان نیستید؟ اسكندری: نه! به هیچ وجه. _ خیلیها میگویند چون بازیگر تئاتر هستید این كار را قبول كردید. اسكندری: نمیدانم. شاید، تئاتر روح آدم را صیقل میدهد. من بازیگری را به خاطر تئاتر دوست دارم. نمیتوانم بگویم این مسئله چقدر تاثیرگذار بود. _ تئاتر چه فرقی با تلویزیون و سینما دارد؟ اسكندری: من عاشق طبیعت، معنویت، تفكر، شور و احساس هستم و همه اینها را در تئاتر پیدا كردم اما وضعیت تلویزیون و سینما فرق میكند. _ پس چرا در مجموعههای تلویزیونی بازی میكنید؟ اسكندری: برای امرار معاش، با پول تئاتر نمیشود زندگی كرد. بعد از چند سال كار در تئاتر این نكته را فهمیدم. _ درآمد كارهای تلویزیونی چطور است؟ اسكندری: آن هم زیاد تعریفی ندارد اما از تئاتر بهتر است. بازیگران تلویزیون عموما دستمزد متوسط و معقولی دارند، نه آنقدر كه پولدار شوند. خود من همین الان مستاجر هستم. _ كار كردن در سازمان صدا و سیما شرایط ویژهای دارد؟
اسكندری: من كارمند سازمان نیستم. بیشتر كارهایی كه انجام دادم تهیهكننده خصوصی داشتند. تنها مواردی كه وارد سازمان شدم مربوط به سه كار كودك بود. شرایط چندان دشواری هم نداشت، فقط مقنعه سرم میكردم.
_فكر میكنید رویكرد جدید تلویزیون در پخش مجموعههای نود قسمتی جدی به جای طنز تا چه اندازه درست است؟
اسكندری: با توجه به فشار زیادی كه از جهات مختلف روی مردم است اگر من تصمیمگیرنده بودم برنامهها را به این سمت سوق نمیدادم و نمیگذاشتم مردم غمگینتر شوند البته طنز مطلق هم به آن شكلی كه وجود داشت چنگی به دل نمیزند، باید یك تعادلی در این میان برقرار شود.
_ اما مجموعه نرگس موفق بود.
اسكندری: در این موفقیت عوامل زیادی تاثیرگذار بود. فیلمنامه خیلی خوب، بازیهای قابل قبول، حركتهای به جای دوربین و خیلی چیزهای دیگر اما این نكته را هم در نظر بگیرید كه این اولین مجموعه هر شبی بود و اگر قرار باشد مردم چند تا از این برنامههای پرغم و غصه ببینند ممكن است اعصابشان به هم بریزد.
_ موفقترین برنامه تلویزیونی سالهای اخیر از نگاه شما چه بود؟
اسكندری: برنامههای خوب كم نداشتیم ولی شخصا برنامههای تحلیل و نقد فیلم مثل سینمایك را میپسندم.
_ فكر میكنید چرا در گزارشهایی كه از رسانه ملی پخش میشود همه همان چیزی را میگویند كه گزارشگر دوست دارد بشنود. به عنوان مثال چرا وقتی درباره انرژی هستهای گزارش مردمی پخش میشود همه با آن موافق هستند؟
اسكندری: این خاصیت فرهنگی ماست. ما ایرانیها عموما میخواهیم مطلوب دیگران باشیم. زیاد به فردیت، ایمان و اعتقاد نداریم. من سعی میكنم با این ویژگی در خودم مبارزه كنم ولی به هرحال این طوری است. زیاد نمیشود به مردم ایراد گرفت. تغییر فرهنگ زمان میبرد.
_ یعنی دلیلش این نیست كه نظرات مخالف پخش نمیشود؟
اسكندری: ممكن است آن وسط دو نفر هم حرفی بزنند كه پخش نشود اما عامل عمده همان است كه گفتم. شما خیلی بدبینانه به موضوع نگاه میكنید. تازه من معتقدم چند سال است تلویزیون خیلی واقعیتر به مسائل میپردازد.
_ بیشتر توضیح میدهید لطفا؟
اسكندری: در این چند سال مسائل تلخ هم نشان داده میشود. به معضلات میپردازند، قبلا فقط میگفتند همه چیز خوب است، مگر میشود هیچ ایرادی نباشد و همه چیز همه وقت خوب پیش میرفت. مردم آن نگاه بیش از حد خوشبینانه را نمیپذیرفتند و خود شما در كوچه و بازار نظراتشان را میشنیدید اما حالا بعضی دردها و مشكلات نشان داده میشود هر چند ممكن است از بین نرود.
_ پس احتمالا با فقر خانوادگی نرگس و مشكلاتش كه این خانواده با آن دست به گریبان هستند موافقید؟
اسكندری: فقر، بخشی از واقعیت جامعه ایران است. چرا نباید نشان داده شود؟اتفاقا در این سریال سعی شده آن فقر، زیاد زننده نباشد. به عنوان مثال خانه بزرگی كه در آن زندگی میكنند به خاطر زیباییهای بصریاش انتخاب شده و گرنه من و شما میدانیم كه این فقر میتواند خیلی زشتتر باشد و خانوادهای را فلج كند. در واقع تمهیداتی اندیشیده شده تا توی ذوق مردم نخورد.
_بعد از ریاست جمهوری آقای احمدینژاد شما تغییری در سیاستهای تلویزیون احساس نكردید؟ محدودیتها بیشتر نشد؟
اسكندری: من چیز خاصی ندیدم. یكسری چیزها هست كه قبلا هم بود مثلا الان برنامههای ما مقایسه میشود با سینما. در سینما اوضاع كاملا فرق می كند علاوه بر بحث حجاب موضوعاتی كه انتخاب میشود تقریبا آزاد است. پرداختها فرق میكند. حرفهایی زده میشود كه در تلویزیون نمیشنوید و اینها جذابیت سینما را افزایش میدهد؛ به همین دلیل گلایههایی وجود دارد و بعضیها از محدودیتها ناراضیاند.
_ به طور كلی تغییر سیاستهای دولتی را در وضعیت <هنر> موثر میدانید؟
اسكندری: صددرصد. ما همه چیزمان دولتی است. وقتی رییسجمهور عوض میشود، وزیر ارشاد هم عوض میشود. رییس مركز هنرهای نمایشی و رییس تئاتر شهر و خیلیهای دیگر هم عوض میشوند بعد نگرش اینهاست كه در هنر جاری میشود. ما كه تئاتر و تلویزیون خصوصی نداریم. همه چیز زیر نظر دولت است.
_ به عنوان یك بازیگر حرفهای تئاتر وضعیت تئاتر ایران را در یك سال اخیر چطور ارزیابی میكنید؟
اسكندری: تئاتر فعلا با تئاتر زمان خاتمی قابل مقایسه نیست. من با تئاتر زمانی آشنا شدم كه خاتمی وزیر ارشاد بود. بهترین فیلمهای سینماییمان هم متعلق به همان دوره است. باشو غریبه كوچك، هامون و یك سری كارهای خوب مخملباف، آن زمان ساخته شد. بعدها در دوره ریاست جمهوری خاتمی تئاتر اوج گرفت. در واقع ما عصر طلایی تئاتر را در زمان خاتمی پشت سر گذاشتیم از لحاظ كیفیت رشدمان عالی نبود اما بالاخره بینالمللی شدیم تا اینكه از اواخر ریاست جمهوری ایشان همه چیز افت كرد و حالا هم كه وضعیت نامناسبی در تئاتر داریم. نمیدانیم این وسط دقیقا چه اتفاقی افتاد ولی هر چه بود تئاتر خراب شد.
_ سیاستهای وزارت ارشاد چقدر در این ماجرا تاثیر داشت؟
اسكندری: وزارت ارشاد سیاست كلان دارد. به جزئیات نمیرسد، به نظر من كل مجموعهای كه دارد كار هنری میكند دچار اشتباه شده. ما كارمان را درست انجام نمیدهیم، نمیشود همه تقصیرها را به گردن ارشاد انداخت.
_ در مورد كیفیت برنامههایی كه اكنون در تلویزیون تولید میشود به خصوص سریالها چه نظری دارید؟
اسكندری: از لحاظ كیفیت قابل مقایسه با گذشته نیست. سرعت در تلویزیون بیش از حد بالاست یعنی كیفیت افت میكند تا سرعت بالا برود بعد هم سری كاری میشود و بخش هنری قضیه كنار میرود. الان كه نرگس ساخته شده، همه میخواهند بروند نرگس بسازند. یادم هست آن موقع كه خانه شماره 13 را بازی كردیم اولین مجموعهای بود كه یك خواهر و برادر با هم كلكل داشتند، بعد از آن حداقل 15 مجموعه را میتوانم نام ببرم كه از این كار تقلید كردند.
_ فكر نمیكنید ضعف در تولید به خاطر بودجه نامناسب باشد ؟
اسكندری: نه! اتفاقا بودجهها بد نیست. الان یك كارگردان پنجاه تا دستیار دارد اما مثلا یك بازیگر صفر كیلومتر میگذارند جلوی دوربین و او ساعتها وقت مجموعه را هدر میدهد. این كارها هزینه دارد و البته سازمان هم با دست و دلبازی هزینهاش را میپردازد.
_ بنابراین چرا بیشتر توان خود را در تلویزیون مصرف میكنید و سراغ سینما نمیروید؟
اسكندری: این بخش مربوط به روحیه خودم است. من قواعد و قوانین تلویزیون را بیشتر میپسندم. یك جورهایی از سینما شریفتر است. همه چیزش حساب و كتاب دارد،اداری است. اینطور نیست كه یك نفر همه كاره باشد و هر كاری خواست انجام دهد.
امنیت و سلامت بیشتری به كارهای تلویزیونی حاكم است.
منبع: مجله خانه سبز